تحلیل جغرافیای سیاسی شباهتها و تفاوت های قوم تالش در دو سوی مرز

قسمتی از متن پایان نامه :

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

جغرافیای سنتی گیلان و تالش

نام گیلان احتمالا برگرفته از واژه گیل مترادف گِل می باشد که خاصیت اصلی جلگه می باشد. نام گیلان از لحاظ طبیعی محدوده ای مشخص را در بر می گیرد که منطبق با ناحیه  اطلاقی در تقسیمات سیاسی کنونی نیست.این ناحیه شامل جلگه ای می گردد که با رشته کوههای تالش و البرز محصور می باشد ، مردم کوه نشین تالش حتی اگر امروز از ایشان بپرسید کلمه گیلان را مترادف جلگه به کار می برند و ناحیه کوهستانی تالش را با نام گیلان نمی شناسند. و اگر مثلا شما از رشت به ییلاقات تالش بروید می گویند: گیلونی کو اومه(اواز گیلان آمده می باشد). پس در عرف سنتی یک جدا پنداری مبتنی بر کوهستان و جلگه، بین گیلان و تالش هست.همچنین گیلک ها عموما تالش ها و گالش ها را به عنوان مردم کوه نشین می شناسند و بالعکس اگر از گالشی در سراسر کوههای شرق دره سپید رود در مورد گیلک  بپرسید به جلگه تصریح می کند و می گویید گیلک ها پایین زندگی می کنند. با اینکه نام گیلک برگرفته از گیل می باشد اما همچنان این تاکید لازم می باشد که مفهوم گیلان در عرف سنتی مترادف  گیلکان نیست  و جمع واژه قومی نیست همچون طوالش که در تلقی عمومی تأثیر سرزمینی دارد و جمع قوم تالش نیست مفهوم دقیق گیلان را نیز بایستی درهمان ویژگی طبیعی جلگه ای جستجو نمود به گونه مثال تالش ها در اسالم نیز به جلگه گلون می گویند که در آن اراضی گیلک ها ساکن نیستند و از دیرباز اهالی اش تالش بوده اند.

در متون تاریخی نیز به ماهیت جلگه ای گیلان تصریح شده به گونه مثال ابن حوقل می نویسد:«گیل کرانه وسیعی می باشد مجاور دیلم» یا در حدود العالم وقتی حدود دیلمان ناحیه ای میان طبرستان و گیلان و دریای خزر توصیف می گردد،خود حاکی از جدا بودن حدود گیلان و محدود بودنش به جلگه می باشد.همینطور در همین کتاب ،«گیلان ناحیتی بر صحرا نهاده میان دریا و کوه»  معرفی گشته می باشد که حاکی از حدود جلگه ای گیلان می باشد.حمدالله مستوفی در قرن هشتم هجری عرض گیلان را از ولایت دیلمان و طوالش تا دریا یک فرسنگ ذکر کرده می باشد.که حاکی از بیرون بودن و جدا بودن طبیعی ولایات کوهستانی دیلمان و طوالش از ولایت جلگه ای گیلان می باشد.زین العابدین شیروانی در دوره قاجار در بستان السیاحه می نویسد«گیلان محدود می باشد از طرف شمال به دریای مازندران و دیار طالش،از مشرق به ارض طبرستان مازندران»(افراخته، 1387، 17).

همچنین رابینو آنجا که در مورد بیه پیش تبیین می دهد اذعان می کند«به گونه دقیق گیلان نام منطقه ساحلی بوده و به مناطق کوهستانی مشرف بر آن نام دیلمان  اطلاق میشده می باشد» شواهدی هست که در دوره ی صفویه به کل کوهستانهای مشرف بر جلگه گیلان حتی به اراضی کوهستانی شرق سپید رود تا  نزدیک مازندران «تالش» و «تالشستان» گفته می شده می باشد. به همین اراضی کوهستانی در سده های نخستین پس از اسلام دیلم اطلاق می شده می باشد که در کتاب قاموس به «طیالس اقلیم وسیع من نواحی دیلم» تصریح شده می باشد.(حسین احمدی ،106) و این نشان دهنده ی  انطباق تالش و دیلم در چند دوره تاریخی می باشد.پس روشن گشت که گیلان و تالش معرف دو ناحیه متفاوت از لحاظ جغرافیای طبیعی بوده اند. با در نظر داشتن منابع و تلقی کنونی کوه نشینان شکی باقی نمی ماند که  غرض از گیلان در جغرافیای طبیعی ناحیه ای غیر کوهستانی و جلگه ای بوده می باشد. اما در مورد تالش نمی توان با قطعیت این واژه را  صرفا در مورد کوه به کار برد. همانطور که اظهار گردید تالش ها هنگامی که کسی از جلگه می آید می گویند از گیلان آمده اما وقتی کسی به کوه می رود نمی گویند به تالش رفته می باشد  بلکه می گویند به «گیریه» یا کوه رفته می باشد. تالش ها در نواحی تالشدولاب(رضوانشهر کنونی) تا لنکران و حدود مغان  تمایزی در بکار بردن کلمه تالش برای کوه و جلگه قائل نیستند و همزمان این کلمه را برای کل این جغرافیا به کار می برند ،کلمه گیلان را برای نواحی کوهستانی به کار نمی برند در حالی که برای  نشان دادن جلگه این کلمه کاربرد دارد(در تالش جنوبی کاربرد دارد و در تالش شمالی کاربرد خود را از دست داده می باشد ریس و منابع روسیه تزاری از جلگه تالش یاد کرده اند در تالش شمالی هم برای کوهستان هم برای جلگه از واژه تالش بهره گیری می گردد البته منابع کهن تر از نشان از کاربرد کلمه گیلان به عنوان جلگه در تالش شمالی  نیز دارد ) این دقت لازم می باشد که درمتون تاریخی و در تلقی عمومی شاهد بهره گیری از واژگان گیلان و تالش با دو تلقی هستیم، تلقی با جغرافیای طبیعی و تلقی ای با جغرافیای سیاسی که در تلقی سیاسی نیز گیلان و تالش دو ناحیه متمایز بوده اند.

تقسیم بندی ای طبیعی گیلانِ  صرفا جلگه ای و تالشِ کوهستانی و جلگه ای تقسیم بندی عمودی و افقی و طولی بوده می باشد. اما در تقسیم بندی سیاسی مفهوم گیلان و تالش با تلقی فوق متفاوت بوده و تقسیمی شمالی جنوبی و عرضی وجود داشته به طوری که  تا پیش از تجزیه تالش درعهدنامه ترکمنچای (1827) گیلان سیاسی از تنکابن تا فومن را در بر می گرفته می باشد و تالش سیاسی در شمال این منطقه از دیناچال تا سالیان و دشت مغان را و باقی نواحی میانشان به گسکرات شهرت داشت.پس تلقی سیاسی و طبیعی از این واژه ها در قسمتهایی هم پوشانی داشته می باشد و در قسمت هایی خیر. نواحی تالش طبیعی در گیلان سیاسی با نام  طوالش، تالش و تالشستان بیه پیش یا بیه پس شناخته می شده می باشد مانند تالشستان لاهیجان یا تالشستان فومن و… نواحی جلگه ای در حکومت سیاسی تالش نیز گیلون یا گلون نامیده می گردید در ناحیه میانی یعنی« گسکرات» نیز نواحی کوهستانی با نام تالش یا طوالش گسکر و نواحی جلگه ای با نام گیل گسکر شناخته میشد.

بنابرآنچه آمد تالش و گیلان دو مجموعه طبیعی و سیاسی مستقل در عین حال دارای پیوند و عمل و عکس و العمل سیاسی و فرهنگی بوده اند.همانطور که گفته گردید در دوره های تاریخی مختلف دامنه اطلاق نام تالش در شکل طبیعی و سیاسی متفاوت بوده به گونه مثال اگر بخواهیم دامنه اطلاقی نام تالش را در دوره ی صفویه مطالعه کنیم محدوده ای شامل کوهستان های شرقی‌ترین نقطه ی استان گیلان کنونی تا رود کورا در جمهوری آذربایجان را در بر می گیرد.

سوالات یا اهداف این پایان نامه :

سوال 1:

شباهتهای و تفاوتهای جغرافیای سیاسی قوم تالش در سوی مرز چیست  و تحولات جغرافیای سیاسی ِاین قوم را به چه سمتی سوق می دهد ؟

سوال 2:

فضای فرهنگی و سیاسی متفاوت در دو سوی مرز چه تغییرات هویتی را موجب گشته می باشد؟

در این پایان نامه ضمن کوشش برای پاسخگویی به دو سوال اصلی فوق کوشش خواهد گردید به پرسشهایی نظیر آن چیز که در ذیل می آید پرداخته گردد:

تقسیمات جغرافیای سیاسی منطقه تالش در دو سوی مرز چیست ؟بسته شدن و باز شدن مرز در دوره های مختلف تاریخی چه تاثیری بر مراودات فرهنگی اقتصادی تالشان دو سوی مرز داشته می باشد ؟هم گرایی فرهنگی و مذهبی تالشان جمهوری آذربایجان با ایران چه تاثیری بر روابط ایران و جمهوری آذربایجان دارد؟ منطقه شمالی تالش چه اهمیت استراتژیکی برای ایران ، آذربایجان و ارمنستان در قفقاز جنوبی دارد؟ تفاوتها ی ایجاد شده بر اثر جدایی سیاسی در منطقه تالش چه تاثیری بر گرایشات تالش ها در دو سو دارد.

 دانلود متن کامل پایان نامه جغرافیا در لینک پایین صفحه